«پیامبر اسلام» نه!

«پیامبر اسلام» نه!

 

 

 

سالها پیش که مرتب تر از امروز خدمت استاد ارجمندم آیت الله حاج سید محمد علی روضاتی می رسیدم از ایشان شنیدم که مرحوم امیری فیروز کوهی؛شاعر و محقق برجسته کشورمان مقاله ای درباره غلط بودن تعبیر«پیامبر اسلام» در مجله دانشکده الهیات مشهد نوشته است.
شنیدن این که؛این تعبییر، تعبییر نادرستی است ابتدا برایم نامانوس بود و اما بعد از مطالعه آن مقاله دریافتم که حق با آن شاعر فرهیخته و استاد ارجمند بنده بوده و هست. ایشان اصرار داشت که سخن مرحوم امیری درست است و ما نباید این تعبیر که بسیار غلط و ساخت دست مستشرقان است را در هیچ کجا به کار ببریم.
مع الاسف شاهدیم که بی دقتی ما دامنه اش چندان وسیع است که بسیاری از نویسندگان ما از آن در عناوین کتابهایشان استفاده کرده اند.
به علاوه طی سالها شاهد بوده و هستیم که در بیشتر متن هایی که در صدا وسیما خوانده شده یا در مطبوعات درج می شود همیشه از این ترکیب نادرست استفاده می شود. در حالی که قدسیت کلمه رسول خدا(ص) بسیار روشن و واضح؛ و نادرستی تعبیر پیامبر اسلام با اندکی تامل قابل درک است.
در ضمن کار و مطالعه آثار اسلامی دریافتم که آنچه همیشه میان مسلمانان و در متون مقدس از قرآن و حدیث و غیره به کار رفته تعبیر رسول الله است نه رسول الاسلام که هیچ سابقه ای ندارد. حتی امروز هم در فرهنگ مسلمانان غیر فارسی زبان به خصوص در زبان عربی کسی تعبیر رسول الاسلام را به کار نمی برد.
محتمل است که این تعبیر نادرست در آثار مارکسیست های عرب یا لائیک های ضد دین به کار برود و به وضوح یک خواننده عرب با دیدن تعبیر رسول الاسلام می فهمد که نویسنده اعتقادی به نبوت ندارد.
اما در زبان فارسی به طور اعم یعنی توسط مسلمان و غیر مسلمان به کار رفته و این هم ناشی از بی دقتی ما در انتخاب ترکیب های وارداتی یا ترجمه معادل های انگلیسی به فارسی است.
آنچه در این باره باید توجه داشته باشیم این است که وقتی ما کلمه رسول را به کار می بریم مقصودمان فرستاده و نماینده است. درباره این فرستاده مهم آن است که از طرف چه کسی آمده است نه آنکه چه چیزی را آورده است. این اهمیت از آن بابت است که قداست رسول به آن است که از طرف خدای تعالی برای زمینیان فرستاده شده است. خداوند مرتب روی این جنبه تکیه دارد و به همین دلیل است که تعبیر رسول الله در متون مقدس استفاده می شود. در قرآن به طور موکد تعبیر رسول الله داریم و متاسفانه در فرهنگ ما به کاربردن این تعبیر قرآنی ترک شده و به جای آن، آن تعبیر نامانوس آمده است.
اگر ما جهت الهی رسالت را با ساختن تعبیر پیامبر اسلام کنار بگذاریم درست به همان هدفی که مستشرقان از جعل و کاربرد این تعبیر داشته اند نزدیک شده ایم. آنان اعتقادی به این که محمد(ص) از طرف خدا آمده ندارند اما با این مطلب که محمد(ص) دین اسلام را میان مردم آورده مشکلی نداشته و این تعارض با معتقدات و باورهای غیر دینی یا ضد دینی آنان ندارد. بنابر این به راحتی کلمه پیامبر اسلام را ساخته اند و به جای پیامبر خدا(ص) گذاشته اند.
البته می پذیریم که وقتی یک مسلمان ایرانی کلمه پیامبر اسلام رابه کار می برد قصد انکار آن طرف یعنی بعد الهی این رسالت را ندارد. اما این امر بر حسب یک عادت است نه آن که بر اساس این تعبیر به جنبه الهی بودن دین می رسد.
انتخاب نام مبارک رسول خدا(ص) برای امسال از سوی رهبری انقلاب از چند جهت میمون و مبارک است: نخست از این باب که در سال گذشته یکبار دیگر تمدن غربی به رغم همه شعارهایش درباره احترام به افکار و اندیشه ها به رسول اکرم که بیش از یک میلیارد انسان به او عشق می ورزند اهانت کرد. پیامبری که ناشر اخلاق و انسانیت است و به پیامبر اخلاق شهرت دارد. این انتخاب باز هم انگیزه ای خواهد شد برای احترام بیشتر.
دوم آن که در اوج تبلیغات سلفی ها که جنگ علیه شیعه را راه انداخته اند این انتخاب نشان خواهد داد که تشیع اساس و بنیاد دین مبین اسلام را رسول اکرم (ص) می داند. در این تفکر امام علی (ع) شاگرد پیامبر (ص) است و امامان هم هر چه روایت می کنند با واسطه اجدادشان از رسول خداست.
متاسفانه در جامعه شیعه به شناخت شخصیت پیامبر آنچنان که شاید و باید بها داده نشده و نمی شود. اکنون حتی یک مرکز پژوهشی جدی در این زمینه در میان موسسات دینی در داخل کشور نیست و عمده فعالیت ها به بخش های دیگر به خصوص حوزه های ولایی مربوط است. طبیعی است که کار در آن زمینه ها هم لازم است اما غفلت از این طرف قابل بخشش نیست.
و باز هم متاسفانه باید گفت یکی از قوی ترین مراکز پژوهشی سیره نبوی در اسراییل و در دانشگاه هبرو(عبری) قرار دارد و چند دهه متوالی است که اساتید و محققان آن مرکز به نگارش در این زمینه مشغولند و پیداست که هدف نهایی آن تلاش برای ویران کردن بنیاد های اعتقادی مسلمانان است هر چند در پوشش علمی این کارها صورت می گیرد.
اما آنچه مهم است این که دراین سال چه باید کرد؟
از هم اکنون باید مقدمات چند پژوهش جدی درباره شناخت بیشتر از آن حضرت را در زمینه های مهمی چون اخلاق و نیز حکومت و دولت فراهم کرد. روشن است که دولت برای چنین تحقیقاتی در بودجه سال گذشته پیش بینی لازم را نکرده و بنابر این بر دولت است که هرچه زودتر بودجه ای را به این امر اختصاص دهد. طبعا متولیان این امر نباید از کسانی باشند که از این قبیل بودجه ها برای ظاهر سازی وتبلیغات استفاده می کنند. بلکه می بایست موسساتی باشند که به جد به فعالیت های پژوهشی در این زمینه مشغولند.
این قبیل موسسات می بایست کتابهایی در سطوح مختلف برای مردم بنویسند. به ترجمه کتابهای خوب مشغول شوند و مهم تر از اینها کارهای بنیادی – علمی در زمینه شناخت سیره آن حضرت را در دستور کار خود قرار دهند.
نکته دیگر اجرای مقدمه طرح هایی در زمینه های هنری به خصوص سینمایی است. اکنون نزدیک به چهل سال از ساختن فیلم محمد رسول الله می گذرد. اما هیچ کار تازه و جدی در این زمینه به خصوص از ناحیه مسلمانان صورت نگرفته است. به نظر می رسد مراکزی که متولی این قبیل کارها هستند لازم است تا از هم اکنون در اندیشه این امر بوده وتلاش کنند تا در قالب های مختلفی به تهیه کارهای جدی و جهانی بپردازند. مطمئنا نه یک کار بلکه چندین کار باید در این رابطه صورت گیرد.

حجت الاسلام و المسلمین رسول جعفریان
محقق ،نویسنده و مدیر گروه تاریخ؛ پژوهشکده حوزه و دانشگاه

 

  
نویسنده : جواد اکبری ; ساعت ٦:٥٧ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٧ آبان ،۱۳۸٥