مولوي بلخي

مولوي بلخي

(وفات 672هـ)

جلال‌الدين مولوي بلخي در كودكي با پدرش بهاء‌ الدين محمد معروف به بهاء ولد مقارن حمله مغول به آسياي صغير (روم) رفت و در قونيه اقامت گزيد. تحصيلاتش نزد پدر و سيد برهان‌الدين محقق ترمذي صورت گرفت. پس از برخورد با عارف كاملي به نام شمس‌الدين محمد بن علي تبريزي چنان تب و تابي بر وي مستولي شد كه تا آخرين لحظه حيات به سردي نگراييد. اين دوره پرشور كه شامل سي سال آخر عمر مولوي است موجب پديد آمدن آثاري مانند: مثنوي معنوي (شامل 26 هزار بيت) و ديوان غزليات گرديد كه به نام  شمس شهرت يافته. سخنان عارفانه و حكيمانه مولوي و غزليات شورانگيزش مجموعه‌اي است كم نظير و از لحاظ معنوي چراغي است فروزان در راه عرفان. مولوي در جاي جاي مثنوي از حضرت مصطفي(ص) سخن گفته است اين چند بيت براي نمونه نقل مي‌شود.

وعده حق

مصطفي را وعده كرد الطاف حق

كر بميري تو نميرد اين سبق 1

 

من كتاب و معجزت را رافعم

بيش و كم را من ز قرآن مانعم 2

 

من تو را اندر دو عالم رافعم

طاعنان را از حديثت دافعم

 

كس نتاند 3 بيش و كم كردن دَرو

تو به از من حافظي ديگر مجو

 

رونقت را روز روز افزون كنم 

نام تو بر زرّ و بر نقره زنم

 

منبر و محراب سازم بهر تو

در محبّت قهرِ من شد قهر تو

 

نام تو از ترس پنهان مي‌گَوَند 4

چون نماز آرند پنهان مي‌شوند

 

از هراس و ترس كفّار لعين

دينت پنهان مي‌شود زيرزمين

 

من مناره پر كنم آفاق را

كور گردانم دو چشم عاق 5 را

 

چاكرانت شهرها گيرند و جاه

دين تو گيرد ز ماهي تا به ماه

 

تا قيامت باقيش داريم  ما

تو مترس از نسخ دين، اي مصطفي

 

اي رسول ما تو جادو نيستي

صادقي هم خرقه موسي‌ستي

 

هست قرآن مر ترا همچون عصا

كفرها را در كشد چون اژدها

 

تو اگر در زير خاكي خفته‌اي

چون عصايش دان تو آنچ گفته‌اي

 

قاصدان را بر عصايش دست ني

تو بخسپ اي شه مبارك خفتني

 

تن بخفته نور تو بر آسمان

بهر پيكار تو زه كرده كمان

 

آنك دل بيدار دارد چشم سر

گر بخسپد بر گشايد صد بصر

 

گفت پيغمبر كه خسپد چشم من

ليك كي خسپد دلم اندروسن‌ 6

 

شاه بيدار است، حارس خفته‌گير

جان فداي خفتگان دل بصير

 

وصف بيداري دل اي معنوي

در نگنجد در هزاران مثنوي ...

 

پي‌نوشت‌ها

1- سبق: مقداري از درس كه در روز مي‌خوانند، كتاب، در اين جا: قرآن مجيد.

2-  اشاره است به آيه شريفه: انّا نحن نزّلنا الذّكر و انّا له لحافظون: براستي كه ما فرو فرستاديم قرآن را و ما آن را نگهبانيم. (سوره حجر آيه 10)

3- نمي‌تواند.

4- مي‌گوند: مي‌گويند.

5- نا فرمان، نافرمان نسبت به والدين.

6- اشاره است به حديث نبوي(ص): تنام عيني و لاينام قلبي.

*مثنوي معنوي، تصحيح  و حواشي نيكلسن، موسسه مطبوعاتي علي اكبر علمي، تهران، دفتر سوم ص68.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  
نویسنده : جواد اکبری ; ساعت ۸:٤٤ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱ آبان ،۱۳۸٥