گزيده اي از فرمايشات رسول اكرم (ص) در مورد وحدت

گزيده اي از فرمايشات رسول اكرم (ص) در مورد وحدت

 

پيامبر اكرم ، از بعثت تا رحلت همواره در آموزش ها و تعاليم خود و در عمل ، در جهت نفي تفرقه و اختلاف ، تحكيم پايه هاي وحدت ، همبستگي ، اخوت و همدلي ميان مسلمين و حتي تفاهم با غير مسلمين غير معارض از اهل كتاب و... گام نهاده است.

سيره ي عملي پيامبر (ص) در رابطه با وحدت مسلمين از همان ابتدا و به عنوان اولين گام ، در اعلام شعار توحيد متجلي گرديد ، كه طي آن با شكسته شدن علل و عوامل تفرقه و مرزهاي كاذب ، مسلمين با وحدت در معبود و اتحاد در عقيده ، بناي يك جامعه ي اسلامي و نظام سياسي جديد به نام" امت" را مي گذاشتند ، آن هم در ميان اعراب باديه كه به نفاق و دوروئي معروف بودند. اما اسلام و پيامبر آن ، قبايل عرب را تحت لواي خود گرد آورده  و به دلهايشان الفت بخشيدند . تعصبهاي جاهليت را از ميان بردند و كينه هاي ريشه گرفته در روزگاران قديم در ميان آنها محو شد . همه مطيع فرمان پيغمبر و دستور قرآن شدند ، و بدين طريق يك دولت نيرومند مركزي و مليتي مبتني برهمكيشي و اسلاميت به نام "امت" در عربستان به وجود آمد.

گام بسيار مهم ديگري كه پيامبر اكرم در جهت وحدت امت برداشت ، متحد كردن مسلمانان مهاجر و انصار ، تحت لواي اسلام بود كه به نوعي يهوديان وغير آنها ، از هم پيمانان و امثال آن را ، تحت پوشش مي گرفت كه البته به واسطه پيمانهايي بود كه پيامبر با آنها مي بست. صحيفه و مكتوب يا منشور اين پيمان ها ، مسلمانان را هر چه بيشتر به هم نزديك كرد و روابط ديني ، پايه هاي ديني - عقيدتي و تشكل ها و تجمع هاي مردم را تنظيم و تحكيم كرد و طي آن اعلام شد كه مسلمانان امت واحده ، متحد و مستقل عليه دشمنان و مستكبرين هستند.

همچنين عقد پيمان برادري و اخوت ميان مهاجرين و انصار و بين قبائل انصار ، ابتكاري بي سابقه و انقلابي بود كه دشمنان اسلام بالاخص يهود و منافقان را نا اميد و اختلافات ميان دو جناح عمده اهل مدينه را ريشه كن نمود. از طرفي ديگر وصلت پيغمبر با قبائل مختلف و افراد تازه مسلمان آنها و يا افراد سرشناس مخالف كه عمدتاً دردوران مدني بود ، آن قبائل را با اسلام خويشاوند مي نمود كه اين خود گامي مهم در راه ايجاد وحدت قبائل افراد كينه توز بود.

مطالب فوق نمونه هايي از سيره عملي حضرت رسول اكرم (ص) است ولي در سخنان گهربار آن پيامبر نيز نمونه هاي شايان ذكري در بحث وحدت يافت مي شود كه گزيده اي از آنها را تقديم حضورتان مي نماييم ، اميد كه همواره عامل به گفتار و رفتار ايشان باشيم.

فرمان به وحدت

« اسمعوا و اطيعوا لمن ولاه الله الامر فانه نظام الاسلام» (1)

ازحاكمان الهي اطاعت كنيد و گوش به فرمان باشيد، زيرا اطاعت از رهبري مايه وحدت امت اسلام است.

محور وحدت

... فانتم" اهل بيت" اهل الله عزوجل الذين بهم تمت النعمة و اجتمعت الفرقة و ائتلفت الكلمة.(2)

شما اهل بيت ، اهل خدا هستيد كه به بركت شما نعمت كامل گشته ، پراكندگي برطرف شده و اتحاد كلمه پديد آمده است.

محصول تفرقه

تفرقه و نفاق دو اثر دارد ، يكي آن دسته از نتايج كه شامل حال فرد مي شود و ديگري نتايج و آثار اجتماعي است كه دامنگير همه افراد جامعه مي شود. روايات ذيل به هر دو دسته مي پردازد.

1- مرگ جاهلي

من فارق الجماعة مات ميتة جاهلي.(3)

هر كس از گروه مسلمانان جدا شود بر مرگ جاهليت بميرد.

2- پيامد اختلاف

ما اختلف اُمة بَعدَ نَبيها الا ظَهَرَ اهلُ باطلهاعلي اهلِ حـَقها.(4)

هيچ امتي پس از پيامبر اختلاف نكردند مگر آنكه گروه باطل بر گروه حق چيره شد.

3- اختلاف ، موجب گسستن از اسلام

من فارق الجماعة شبرأ خلع الله ربقة الاسلام من عنقه.(5)

هر كس يك وجب از جامعه مسلمين دور شود خداوند رشته مسلماني را از گردن او باز مي كند كه اين دوري باعث بيرون آمدن از حوزه اسلام وديانت است.

4- اختلاف موجب هلاكت

لاتختلفوا فان من كان قبلكم اختلفوا فهلكوا.(6)

اختلاف نكنيد( در ميانتان تفرقه نباشد) . آنان كه قبل از شما بودند اختلاف كردند و هلاك شدند.

5- اختلاف سبب عذاب الهي

والفرقة عذاب(7)

و تفرقه موجب عذاب است.

فضيلت در چيست؟

يكي از عوامل تفرقه و جدايي در ميان انسانها ، قوميت پرستي يا ناسيوناليسم است.

حضرت رسول اكرم صلي الله عليه وآله و سلم در سال هشتم هجرت ، پس از شكست مشركان ، در پاسخ به آنهائي كه حسب ونسب را يگانه ملاك و معيار ارزشها و فضيلت ها مي دانستند ، با اشاره به ريشه و منشأ واحد انسانها، ملاك و معيار را تقوي خوانده و فرمود:

« اي مردم ، شاهد غايبي ابلاغ مي كند كه خداوند تبارك و تعالي با اسلام آوردن شما سستي جاهليت و تفاخر قومي و عشيره اي شما را از بين برد ، اي مردم همانا كه شما از( حضرت) آدم هستيد و آدم از گل است همانا بهترين شما نزد خدا با تقواترين شماست.» (8)

همچنين پيامبراكرم (ص) در حجة الوداع خطاب به مسلمين ، با تكرار اين معنا و اينكه هيچ عربي را بر عجمي و سفيدي را بر سرخي و برعكس، برتري و فضيلتي نيست الا به تقوي، فرمود:

« اي مردم خداي شما يكي است ، پدر همه شما يكي است( حضرت آدم ) آدم از خاك به وجود آمده ؛ برترين و گرامي ترين شما نزد خدا ، با تقواترين شما است. هيچ برتري براي عرب بر عجم نيست بلكه برتريت به ميزان تقوي است .»

پيامبر اسلام در بيان اينكه اسلام خاص عرب و نژاد خاصي  نيست ورسالتش عمومي و جهاني هست، با اشاره به بلال و صهيب و سلمان، اولي را اولين ميوه حبشه و دومي را اولين ميوه رومي و سومي را اولين پارسي نژاد كه به دين خدا گرويده، خواند وامت اسلامي را فراتر ازاين مرزهاي ملي و نژادي دانست. بدين وسيله پيامبر اتحاد و همبستگي را بين مردم ايجاد مي نمود.

پيامبر با اين سخنان به مردم مي فهماند كه اصالت انسانها به مظروف است نه به ظرف ؛ پس مهم نيست از چه قبيله اي و نژادي هستند.

عوامل وحدت

پس از آنكه به ارزش وحدت و همبستگي پي برديم ، بايد بدانيم كه چه اموري باعث ايجاد اتحاد و يكي شدن مي شود.

حضرت رسول اكرم مي فرمايد:

- المسلمون اخوة لافضل لاحد علي احدٍ الا بالتقوي.(9)

مسلمانان با هم برادرند و هيچكس بر ديگري برتري ندارد جز به تقوي.

- المومنون اخوة تتكافي دماؤهم و هم يد علي من سواهم . (10)

مؤمنان با هم برادرند و خونشان برابر است و در برابر دشمن يك قدرتند.

وقتي كه بين مسلمانان هيچ تفاوتي نيست وتفاوت آنها فقط بر اساس ميزان پرهيزكاري آنها مي باشد ، اين برابري و برادري خود عاملي براي ايجاد وحدت بين آنها مي شود.

- المسلم اخو المسلم و من كان في حاجة اخيه كان الله في حاجتة.

مسلمان برادر مسلمان است و كسي كه نياز برادرش را برآورده كند خداوند نياز او را برآورده مي كند.

- لايومن احدكم حتي يجب لاخيه ما يحب لنفسه.

هيچ يك از شما داراي ايمان كامل نيست  مگر اينكه آنچه را براي خود دوست دارد براي برادر ديني اش نيز دوست داشته باشد.

حذر كن از كينه توزي

- لاتباغضوا و لا تحاسدوا و لاتدابروا و كونوا عبادالله اخوانا و لايحل لمسلم ان يهجر اخاه فوق ثلاثة ايام.(11)

نسبت به يكديگر بغض و حسد نداشته باشيد و بر همديگر پشت نكنيد ، بلكه بنده خدا و برادر ديني باشيد و براي هيچ مسلماني جايز نيست كه بيش از سه روز متوالي برادر ديني اش را به قصد كينه و عداوت ترك نمايد.

- اياكم و الظن فإن الظن اكذب الحديث و لاتحسسوا و لا تجسسوا و لا تناجشوا و لاتباغضو ولا تدابروا و كونوا عبادالله اخوانا.(12)

از ظن و گمان پرهيز كن زيرا" ظن" دروغترين سخن است . به دنبال عيب جويي و جاسوسي يكديگر نباشيد و بر سر بيع معامله ي يكديگر مكر و حيله ننمائيد. نسبت به يكديگر حسد نبريد و با يكديگر بغض و كينه نداشته باشيد به يكديگر پشت نكنيد، بندگان خدا و برادران ديني يكديگر باشيد.

تعاون و همكاري

- المؤمن من اهل الايمان بمنزلة الرأس من الجسد يألم. المؤمن لأهل الايمان كما يألم الجسد لما في الراس.(13)

مؤمن نسبت به اهل ايمان چون سرنسبت به تن است، مؤمن از رنج مومنان رنجور شود چنانكه تن از رنج سر رنجور گردد.

- المؤمن للمؤمن كالبنيان المرصوص يشد بعضه بعضاً.(14)

مؤمن نسبت به مؤمن مانند بنايي محكم است كه اجزاي آن يكديگر را استحكام مي بخشد.

نتيجه اتحاد و همبستگي

- الجماعة رحمة و الفرقة عذاب.(15)

جماعت( وحدت) مايه رحمت وتفرقه موجب عذاب است.

- يدالله علي الجماعة.(16)

دست خدا بر سر جماعت است.

همچنين مي فرمايد:

- از رسول اكرم در مورد جماعت امتش پرسيدند، فرمود: جماعت امت من اهل حقند اگر چه كم باشند.(17)

از پيامبر اكرم پرسيده شد: جماعت امتت چه كساني هستند؟ فرمود: كساني كه بر حقند ، اگر چه ده نفر باشند.(18)

پي نوشتها:

1- امالي شيخ مفيد، 1، ص14، مجلس2، ح2.

2- اصول كافي، ج1، ص 446.

3- نهج الفصاحه،ج2855.

4- كنز العمال، ج 929.

5- اصول كافي، ج1، ص4! 4- نهج الفصاحه، ج 2769.

6- كنز العمال ، ج 894- امالي، شيخ طوسي، ص 297.

7- نهج الفصاحه، ج 1323.

8- وافي، ج9، ص 18.

9- كنز العمال، ج1، ص 149، نهج الفصاحه، ج 3112.

10- الكافي، ج1، ص 404.

11- لؤلؤ و مرجان، ج 1658.

12- همان، ج 1658.

13- نهج الفصاحه، ج 3106.

14- صحيح مسلم، ج 4، ص 1999، نهج الفصاحه، ج3103.

15- نهج الفصاحه، ج 1323.

16- نهج الفصاحه، ج 3211.

17- اصول كافي، ج 2، ص 260.

18- اصول كافي، ج 2، ص 260.

 

  
نویسنده : جواد اکبری ; ساعت ۱٠:۳٧ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱٧ مهر ،۱۳۸٥